In 2024 is een wetsvoorstel ingediend om de overheid beter te laten sturen op hoeveel, hoe snel, waar en voor wie er gebouwd wordt. Het eerste wetsvoorstel is inmiddels op een aantal punten aangepast en enkele onderdelen zijn gerepareerd. De Eerste Kamer heeft met het wetsvoorstel ingestemd, zodat de wet per 1 juli 2026 in werking kan treden.

Bij de invoering van de Wkb werd afgesproken om het nieuwe stelsel te monitoren en in 2027 definitief te evalueren. Vorig jaar juli verscheen een eerste tussenrapportage. Er konden op dat moment nog geen harde conclusies worden getrokken. Wel werden zorgen geuit en aanbevelingen geformuleerd. We zijn een jaar verder. Hoe staat het er nu voor?

De VNG wil voor de eindevaluatie eind 2027 van de Rijksoverheid de gevolgen van de Wkb beter in beeld brengen. Over de gevolgen, inzet en organisatie van de VTH bestaan nu nog teveel verschillen van inzicht. Wat wordt er nou precies onderzocht?

Als een nieuwe woning onder kwaliteitsborging niet volledig voldoet aan de bouwtechnische regels, zal de kwaliteitsborger geen verklaring afgeven en kan de gereedmelding niet worden afgerond. Om in uitzonderlijke gevallen de ingebruikname toch toe te staan, kan het 'maatwerkvoorschrift ingebruikname' uitkomst bieden.

Voor gemeenten is voldoende duidelijk geworden dat er gaten zitten in de Wkb. Voorzitter Jennemieke Kleijwegt van BWT Nederland pleit voor snelle reparatie in plaats van wachten op de evaluatie van de wet. "Je hoeft niet op data te wachten tot het fout gaat."

De invoering van de Omgevingswet en Wkb krijgt in steeds meer gemeenten concrete vorm. Zij werken omgevingsplannen actiever bij, het aantal programma's groeit sterk en de overgang naar nieuwe digitale standaarden is grotendeels afgerond. De uitvoering blijft nog een uitdaging. Dat blijkt uit de voortgangsrapportage van de VNG.

De Wkb is in 2024 ingevoerd. Hoe werkt de wet in de praktijk? Om dat uit te zoeken is bij het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) een meldpunt geopend voor gemeenten, kwaliteitsborgers, aannemers en opdrachtgevers.

Nu de Wkb inmiddels twee jaar van kracht is, durft toezichthouder TloKB wel te stellen dat het nieuwe stelsel werkt. Met als resultaat een hogere bouwkwaliteit. Toch vraagt de praktijk nog wel om een aantal verbeteringen, menen gemeenten, kwaliteitsborgers en de TloKB zelf.

Een laadarm in de voortuin is volgens de eigenaar goed voor het publiek belang, want hij zorgt zelf voor het opladen van zijn elektrische auto. De gemeente denkt daar anders over en vraagt deze te verwijderen met een geldbedrag als boete in het verschiet. De paal met hefboom en een lange kabel kan de auto opladen door op maximaal twee meter boven de stoep uit te klappen. De gemeente vindt dat in strijd met het omgevingsplan. De zaak eindigt voor de rechter.

Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting is in juli 2025 aangenomen door de Tweede Kamer. Deze wet kan, met enkele aanpassingen, rekenen op brede steun van diverse belangenorganisaties. In september heeft VNG, samen met het IPO en Aedes, de Eerste Kamer opgeroepen om het wetsvoorstel met voorrang te behandelen. Volgens hen is de wet nodig om de wooncrisis te verminderen, maar wat regelt deze wet eigenlijk?