Frank de Groot

De voorgenomen klimaat- en energiemaatregelen in het Hoofdlijnenakkoord 2024-2028 is volgens het Planbureau voor de Leefomgeving waarschijnlijk onvoldoende om de in de Klimaatwet vastgelegde doelstelling van 55 procent reductie in 2030 te halen. Dit geldt ook voor de Europese doelen voor energiebesparing en hernieuwbare energie en het reduceren van methaanemissies met 30 procent ten opzichte van 2020. Maar er zijn ook voornemens die een potentieel gunstig effect hebben op het halen van de klimaat- en energiedoelen?

We willen in Nederland van het aardgas af. Dat betekent dat voor veel nieuwe, maar ook bestaande woningen een warmtepomp in beeld komt voor verwarming en warm tapwater. In de meest populaire (hybride) warmtepomptoepassingen wordt een woningeigenaar opgezadeld met een buitenunit. Naast dat dit buitendeel geluid produceert, moet je er ook maar plek voor hebben. Er zijn inmiddels meerdere lucht/water-warmtepompen die hybride of all-electric kunnen worden toegepast zonder buitendeel. Dit lijkt de ultieme oplossing, maar ook een warmtepomp zonder buitenunit kent zijn beperkingen.

In 2023 was het aandeel hernieuwbare energie 17 procent van het totale energieverbruik in Nederland. Een jaar eerder was dit 15 procent. Deze stijging komt vooral doordat het energieverbruik van wind- en zonne-energie is gestegen. De grootste hoeveelheid hernieuwbare energie komt nog steeds uit biomassa, hoewel het energieverbruik uit deze bron licht is gedaald. Dit blijkt uit voorlopige cijfers van het CBS.

Directe zoninstraling heeft een grote invloed op oververhitting bij nieuwbouwwoningen. In 2021 introduceerde de overheid daarom de TOjuli-eis. Het doel daarvan is om in nieuwbouwwoningen het groeiende probleem van oververhitting in de zomer te beperken. In het recente verleden was het hebben van actieve koeling in een nieuwbouwwoning voldoende om vrijstelling te krijgen voor de TOjuli-eis. Sinds 1 juli 2024 is dit niet meer zo. Er gelden nu aanvullende voorwaarden om aan te tonen dat het risico op oververhitting voldoende wordt beperkt.

Nieuwbouwprojecten en bestaande bouw worden geconfronteerd met steeds strengere eisen op het gebied van energie- en milieuprestatie. Wat betekent dit voor monumenten? De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed geeft hiervoor richtlijnen, bedoeld voor gemeenten in hun rol als vergunningverlener. Door een uniforme afweging van duurzaamheidsingrepen in monumenten ontstaat er meer duidelijkheid voor de vergunningverleners maar ook voor de markt.

De toepassing van CLT (Cross Laminated Timber) in bouwconstructies neemt de laatste jaren snel toe. Passende regelgeving voor CLT ontbreekt echter en documentatie hierover is nog maar mondjesmaat beschikbaar. Daardoor stuit bouwtoezicht bij het beoordelen en goedkeuren van CLT-constructies op problemen. Gelukkig is er een Richtlijn Toepassing Bouwconstructies in CLT die een eenduidig toetsingskader bij het beoordelen van bouwconstructies in CLT biedt.

In de markt was er al geruime tijd discussie over de brandklasse voor deuren bij toepassing in extra beschermde vluchtroutes (EBV's). GND Garantiedeuren heeft daarom bij het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) het verzoek ingediend de eisen die de bouwregelgeving stelt aan de brandklasse van binnendeuren aan te passen. Na een uitgebreide risicoanalyse is besloten de eisen voor een groot deel van de deuren in EBV's te wijzigen naar brandklasse D. Deze wijziging is sinds 1 januari 2024 opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).

De brandveiligheid van stallen moet worden verbeterd. Wageningen University & Research (WUR) komt met een aantal aanbevelingen, zoals een veilige elektrische installatie en regelmatige controle. Voorkom verdere verspreiding van een brand en kijk of elektrische installaties in een apart brandcompartiment zijn onder te brengen.

De op 9 oktober 2023 gepubliceerde KNMI'23-klimaatscenario's schetsen een duidelijk beeld voor de toekomst: opwarming en toename van extremen. Hoe zorgen we dat die gebouwen bestand zijn tegen de weersextremen van de toekomst? Er is de afgelopen maanden massaal gereageerd op de gevolgen van de klimaatscenario's voor de bestaande en toekomstige woningbouw. We selecteerden enkele interessante ontwikkelingen en/of conclusies.

Demissionair minister Hugo de Jonge wil in 2025 strengere milieuregels voor nieuw te bouwen woningen, kantoren en andere gebouwen. De Milieuprestatie Gebouwen (MPG) voor woningen zal waarschijnlijk medio volgend jaar worden aangescherpt van 0,8 naar 0,5. Maar hoe kan je bouwen met een MPG van 0,5 of lager? In een nieuwe handreiking, gepubliceerd door de deelnemers van het Lente-akkoord 2.0, laten grote woningbouwers zien welke maatregelen kunnen worden genomen. De handreiking geeft een helder inzicht in wat gekozen maatregelen kunnen opleveren voor de MPG-score.